أبو علي سينا ( مترجم : مجهول )
106
دفع المضار الكلية عن الأبدان الإنسانية ( دور ساختن هر گونه زيان از تن آدميان ) ( فارسى )
سحج : خراشيدن و پوست باز كردن ، بيمارىاى است كه از خراش روده به هم رسد . سده : انسداد سرسام : التهاب مغز و غشا ، با تشنج و پريشان حواسى ، مننژيت . سرطان : ورم سختى كه ريشههاى بسيار در بدن دارد و رگ كبود رنگى كه پر از خون سياه است آن را آب مىرساند . ( مفتاح الطب ) سكته : ناتوانى كامل عضو در حس كردن و حركت كردن بهخاطر انسداد كامل در بطنهاى مغزى و مجارى روح نفسانى . سكنجبين ساده : كه عبارت از سركه و قند است و هرگاه اجزا مساوى باشد مايل به سردى خواهد بود و مفتّح سدّه و رافع تشنگى و قاطع صفرا و در حمّيات حاره و امراض سپرز و جگر و معده و تبهاى مركّبه نافع است . ( تحفه حكيم مومن ) سكنجبين بزورى : سكنجبينى كه حاوى عصارهء باديان ، تخم كاسنى ، تخم كرفس ، خارخسك ، تخم خربزه ، تخم خيارين ، پوست ريشه كاسنى ، پوست ريشه باديان ، پوست ريشه كبر مىباشد . ( تحفه حكيم مومن ) سكنجبين بزورى معتدل : جهت تبهاى مركّبه و ضعف جگر و صفراى محّى و استسقاى حارّ نافع است . شيوه ساخت : تخم رازيانه 2 مثقال ، تخم كشوث 3 مثقال ، انيسون 3 مثقال ، گل سرخ 3 مثقال ، تخم كاسنى 2 مثقال ، تخم خيار 2 مثقال ، تخم خربزه 2 مثقال ، تخم كرفس 2 مثقال ، بيخ رازيانه 2 مثقال ، بيخ كبر 2 مثقال ، اصل السّوس 2 مثقال ، بيخ كاسنى 3 مثقال و عنّاب 20 دانه را در سركه و آب خيسانيده بجوشانند تا به نصف رسد و با شكر به قوام آورند . ( تحفه حكيم مومن ) سكنجبين افتيمونى : كه با ماء الجبن استعمال نمايند . افتيمون ، بسفايج و خربق سياه از هريك 7 درهم . خربق را نيمكوب كرده يك شبانهروز در نود مثقال سركه بخيسانند و نود مثقال آب اضافه نمايند و به آتش نرم بجوشانند و بسفايج را كوفته در كيسه كرده و در آن بيندازند و چون آب بسوزد كيسهء افتيمون را انداخته يك جوش داده بعد از آن صاف نمايند و با دويست و پنجاه مثقال قند به قوام آورند و هر روز تا چهارده مثقال استعمال نمايند و در مزاجى كه بسيار حارّ بوده باشد به اين نسخه ترتيب دهند : افتيمون ، بسفايج و تخم كاسنى مكد 7 درهم ، تخم كرفس 2 درهم ، تخم خيار 5 درهم ، بيخ كاسنى دو درهم ، بيخ رازيانه 2 درهم . ادويه را با سركه نود مثقال و آب نود مثقال جوشانيده و افتيمون را در لته بسته در آخر يك دو جوش داده و بعد از سوختن آب صاف نمايند و با دويست و پنجاه مثقال قند به قوام آورند . ( تحفه حكيم مومن ) سلس البول : روان شدن ادرار بىاختيار . سماوى : آسمانى ش شب : برنج ، زاج . شب يمانى : زاج سفيد . شخوص : جمود . شراب افسنتين كبير : موافق نسخهء قدما و مقوّى معده و مفتّح سدّه و مسهل صفرا و مقوّى اعصاب و دماغ و جگر است . شيوه ساخت : افسنتين رومى 4 مثقال ، غاريقون مثل آن ، گل سرخ 8 مثقال ، صبر زرد 3 مثقال ، حاشا مثل آن ، مصطكى ، تخم كرفس ، اذخر ، انيسون ، سنبل - الطيب ، اسارون و ساذج هندى از هركدام يك مثقال ، نعناع ، اصل السّوس 3 مثقال ، بيخ كرفس و بيخ رازيانه 2 مثقال ، فودنه و زعفران هركدام يك